4 Қараша 2025
Астанада «ҚазСтандарт» РМК басшылығы мен Қытай Ұлттық метрология институтының (NIM China) делегациясы арасында жұмыс кездесуі өтті. Ғылыми-технологиялық ынтымақтастықты дамыту, бірлескен зерттеулер, мамандармен алмасу және энергетика, өнеркәсіп және ғылым салаларын қоса алғанда, экономиканың негізгі салаларында өлшемдерге деген сенімділік инфрақұрылымын қалыптастыру ой-талқысына түсті.
«ҚазСтандарт» РМК бас директорының орынбасары Нұрбек Хабиев Қытаймен өзара іс-қимыл Қазақстанның технологиялық күшейту стратегиясына және экспортқа бағдарланған өнеркәсіптік саясатты қалыптастыруға сәйкес келетінін атап өтті.
— Қол қойылған Меморандум мен іске асырылып жатқан іс-шаралар жоспарының арқасында біз қазірдің өзінде нақты нәтижелерге қол жеткіздік - халықаралық стандарттарды салғастыру жүргізілді, зертханалардың техникалық мүмкіндіктері талқыланды, мамандарды даярлау бағыттары анықталды. Бүгінгі кездесу — ұзақ мерзімді ғылыми-технологиялық әріптестікті қалыптастырудағы кезекті маңызды қадам, — деп атап өтті ол.
Қазақстан тарабы ұлттық метрологиялық жүйені дамытудың ағымдағы нәтижелерімен таныстырды. Елімізде физика-химиялық және электр-техникалық өлшемдерден бастап жоғары дәлдікті медицина мен кванттық технологияларға дейін стратегиялық маңызды бағыттарда өлшеулердің қадағалануын қамтамасыз ететін 106 мемлекеттік эталон жұмыс істейді. Ұлттық стандарттар қорында 74 мың нормативтік құжат бар, ал BIPM халықаралық дерекқорында Қазақстанның 119 CMC-жазбалары – өлшеу дәлдігін халықаралық деңгейде танудың негізгі индикаторы тіркелген.
Келіссөздердің жеке бағыты иондаушы сәулеленудің метрологиясы – Қазақстан Республикасында атом электр станцияларын салу жобаларын іске асыру тұрғысынан ерекше маңызға ие саладағы ынтымақтастық болды. Қытай АЭС бірі үшін әлеуетті вендорлар қатарынан қарастырылып жатқанын ескере отырып, тараптар тәжірибе алмасуды, озық тәжірибелерді зерделеуді және халықаралық нормативтік талаптарды ұлттық жүйеге бейімдеуді талқылады.
ҚазСтандартта атом саласындағы метрология технологиялық егемендік мәселесі болып табылатынын атап өтеді. Құрылысқа және технологияларды жеткізуге шетелдік серіктестерді тарту кезінде радиациялық қауіпсіздікті метрологиялық қамтамасыз ету және өлшеу нәтижелерін тәуелсіз бағалау ұлттық құзыреттілік аймағында қалуға тиіс.
Бұл бағыт институт үшін жаңалық болып табылады — әзірге Қазақстанда иондаушы сәулеленудің мемлекеттік эталондары жоқ, алайда атом саласы үшін инфрақұрылымды қалыптастыру және бақылау жүйесін құру бойынша жұмыстар жүргізіліп жатыр. Кешенді бағдарламаны іске асыру біршама ресурстарды қажет етеді, бірақ елдің қауіпсіздігі мен технологиялық тәуелсіздігін қамтамасыз ету үшін стратегиялық маңызды болып саналады.
Хабиевтің бағалауы бойынша ғылыми-техникалық құзыреттердің жаһандық жүйесіне одан әрі интеграциялау Қазақстан экономикасының бәсекеге қабілеттілігін арттырудың маңызды факторына айналады.
— Қытай метрология, эталондарды әзірлеу және жоғары технологиялық шешімдер саласындағы әлемдік көшбасшылардың бірі болып табылады. Құзыреттермен алмасу, бірлескен зерттеулер мен кадрларды даярлаубағдарламаларына қатысу Қазақстанның индустрияландыру және технологиялық дамыту үшін қосымшамүмкіндіктер туғызады, — деп атап өтті ол.
ЮНИДО-ның электр зарядты станциялар үшін метрологиялық инфрақұрылымды құру жөніндегі бастамасы да жеке блокта талқыланды. Қазақстан зарядтау жүйелерінің параметрлеріне, энергетикалық тиімділікке және жабдықтардың қауіпсіздігіне сенімді қамтамасыз ете отырып, халықаралық стандарттарға сәйкес электромобильділік үшін инфрақұрылымды дамытуды жоспарлап отыр.
Келіссөздер қорытындысы бойынша тараптар тағылымдамалар бағдарламасын кеңейту, халықаралық зерттеу жобаларына қатысуды күшейту және энергетикалық ауысу, өнеркәсіптік жаңғырту және өндірістік жүйелерді цифрландыру үшін қажетті жоғары дәлдіктегі технологиялық шешімдер саласындағы жаңа бастамаларды пысықтауды бастау ниетін растады.
Күннің екінші жартысында делегация «Kazakhstan ASELSAN Engineering» өндірісіне барды, онда микроэлектроника және аспап жасау саласындағы әзірлемелер ұсынылды. Қатысушылар өнеркәсіптік бақылау жүйелеріне, өлшем құралдарына және энергетикалық инфрақұрылымға арналған компоненттерді әзірлеу саласындағы синергияның мүмкіндіктерін талқылады.
— Біз ғылыми метрологияны жүйелі түрде дамытуға және Қазақстанды өлшемдерге деген жаһандық сенім жүйесіне енгізуге ұмтыламыз. NIM China-мен серіктестік біз үшін озық технологиялар мен жаңа индустриялық практикаларға жол ашады, — қорытындылады Хабиев.
