16 Маусым 2026
11-12 маусымда Душанбеде өткен Еуро-Азиялық мемлекеттік метрологиялық мекемелер ынтымақтастығы комитетінің (КООМЕТ) 38-ші отырысында саланың үздік мамандарын құрметтеу рәсімі өтті. «КООМЕТ Еңбек сіңірген метрологы» құрметті атағына «ҚазСтандарт» РМК №1 зертханасының бас маманы Нұрлан Сексембаев ие болды.
Қазақстан үшін бұл марапат отандық мамандардың халықаралық метрологияны дамытуға қосқан үлесін мойындау болды. Нұрлан Сексембаев отыз жылға жуық кәсіби қызмет атқаруда, мемлекеттік эталондарды құруға және жаңғыртуға, халықаралық салғастыруларға және жас мамандарды даярлауға қатысады. Ол өзінің мамандыққа келу жолы, мемлекеттік эталондардың рөлі және дәлдіктің тек өлшемдерде ғана емес, өмірде де не үшін маңызды екендігі туралы айтты.
Нұрлан Сексембаев « КООМЕТ Еңбек сіңірген метрологы» атағын алуды үлкен абырой мен жоғары жауапкершілік деп атайды.
«Мен үшін бұл марапат білікті және тәжірибелі маманға деген сенімді білдіреді. Бұл көп жылдық жұмыс пен метрологияны дамытуға қосқан үлестімойындау. Бұл тек өлшемдер нәтижелерінде ғана емес, сонымен бірге барлық жерлерде — жұмыста, қарым-қатынаста, күнделікті өмірде дәлдікті білдіреді. Бұл сондай-ақ Қазақстан үшін мақтаныш және еліміздің халықаралық деңгейде танылуы», - дейді ол.
Нұрлан Сексембаев өлшем бірлігін қамтамасыз ету саласында 19 жылдан бері жұмыс істеп келеді, ал жалпы еңбек өтілі 28 жылды құрайды. Орынбор мемлекеттік университетін «Өнеркәсіптік кәсіпорындарды электрмен жабдықтау» мамандығы бойынша бітірген. Мамандыққа деген қызығушылығы мектеп жылдарында пайда болды.
«Мені әрқашан нақты ғылымдар, әртүрлі эксперименттер мен физикалық заңдар қызықтырды. Студенттік жылдары «Метрология» пәнімен танысқаннан кейін мен бұл ғылымның экономиканың барлық салалары үшін қаншалықты маңызды екенін түсіндім. Дәл және сенімді өлшеу нәтижелерін алу мүмкіндігі мен үшін мамандық таңдауда шешуші фактор болды», — дейді маман.
2008 жылдан бастап Нұрлан Сексембаев тұрақты және айнымалы электр тогының күш бірліктерінің, сондай-ақ тұрақты кернеу мен электр қозғаушы күш бірліктерінің мемлекеттік эталондарының жауапты және сақтаушы-ғалымы болып табылады. Бұл күрделі техникалық терминдердің артында ел ішінде және одан тыс жерлерде өлшеулерге деген сенімге тәуелді болатын жұмыс тұрады.
Оның айтуынша, мемлекеттің бәсекеге қабілеттілігі өлшеу нәтижелерінің сапасы мен нақтылығына тікелей байланысты.
«Өнімге, тауарларға және көрсетілетін қызметтерге деген сенім өлшемдерге деген сенімнен басталады. Мемлекеттік эталондар осы көрсеткіштерді сандық бағалауды қамтамасыз етеді. Бұдан басқа, олар өлшеу нәтижелерінің қадағалануынқұрайды және ел ішінде де, халықаралық деңгейде де өлшем бірлігін қамтамасыз етеді. Бұл нәтижесінде мемлекетке деген сенімге және оның әлемде танылуына әсер етеді», — деп ол атап өтті.
Жұмыс істеген жылдары Нұрлан Сексембаев Қазақстанның эталондық базасын дамытуға елеулі үлес қосты. Ол Джозефсон кванттық эффектісінде тұрақты ток кернеуі мен ЭҚК бірлігінің мемлекеттік бастапқы эталонын құруға, зерттеуге және пайдалануға беруге, ұлттық стандарттар мен мемлекеттік салыстырып тексеру сызбаларын әзірлеуге, сондай-ақ эталондық базаны құру және жаңғырту жөніндегі мемлекеттік бағдарламаларға қатысты.
Әр жылдары ол электр шамаларының мемлекеттік эталондарын жаңғыртуға және өлшемдер саласындағы халықаралық салғастыруларға қатысты.
2010 жылдан бастап Нұрлан Сексембаев «Электр және магнетизм» КООМЕТТехникалық комитетінде Қазақстан атынан өкілдік етеді. Оның айтуынша, халықаралық ынтымақтастық ұлттық метрологиялық жүйені дамытуда маңызды рөл атқарады.
«Бірінші кезекте бұл тәжірибемен, жетістіктермен, әзірлемелер мен идеялармен алмасу. Кейде қызу пікірталастар туындайды, бірақ дәл осындай пікірталастарда жаңа шешімдер пайда болып, ғылым дамиды», — деп санайды ол.
Маман өзінің кәсіби қызметіндегі ең маңызды өзгерістердің бірі ретінде негізгі өлшем бірліктерін анықтаудың жаңа қағидаттарына көшуді атайды.
«2000 жылдардың басынан бастап Халықаралық бірліктер жүйесінің физикалық шамаларының негізгі бірліктерін кванттық эталондар арқылы қайта анықтау процесі басталды. Бұл заманауи метрологияны дамытудың негізгі кезеңдерінің бірі болды», — деп Нұрлан Сексембаев атап өтті.
Бүгінгі күні маман жас кадрларды даярлаумен белсенді айналысады. Ол тағылымдамаларға, өлшем құралдарын салыстырып тексерушілерге арналған оқыту курстарына қатысады және болашақ метрологтарға дәріс оқиды.
Оның пікірінше, табысты маманға терең білім ғана емес, сонымен қатар ерекше мінез-құлық қажет.
«Метролог үшін шыдамдылық пен қырағылыққа ие болу маңызды. Жағдайға жан-жақты және тым болмағанда бір қадам алға қарай білу керек», дейді ол.
Стандарттау және метрология саласында өз жолын енді бастаған жас мамандарға Нұрлан Сексембаев ұдайы оқуға және ой-өрісін кеңейтуге кеңес береді.
«Нормативтік және техникалық әдебиеттерді көбірек оқыңыз, заңдарды, стандарттар мен ұсынымдарды зерттеңіз. Жазушылардың бірі айтқандай, кітап – білім бұлағы», — деп ол қорытындылады.
Нұрлан Сексембаевтың тарихы өлшемдер дәлдігінің артында еңбек, ғылыми ізденіс және тұрақты кәсіби даму жылдары тұрғанын көрсетеді.
