23 Ақпан 2026
2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанда мүгедектігі бар балалар үшін мектептердің қолжетімділігін арттыруға бағытталған жаңа ұлттық стандарт күшіне енеді. Әңгіме кедергісіз және қауіпсіз білім беру ортасын қалыптастыруға қойылатын талаптарды белгілейтін ҚР СТ 4023-2025 «Жалпы білім беретін ұйымдардың қолжетімділігі. Мүгедектігі бар балалар үшін жалпы білім беретін ұйымдарының қолжетімділігіне қойылатын талаптар» стандарты туралы болып отыр.
Құжат 2025-2030 жылдарға арналған инклюзивті саясат тұжырымдамасы аясында әзірленді және мүгедектігі бар балалар құрдастарымен бірге дене және ұйымдастырушылық шектеулерсіз оқи алуы үшін мектептерге қойылатын талаптарды анықтайды.
Стандарт оқу процесінің инфрақұрылымы мен ұйымдастырылуын қамтиды. Онда іргелес аумаққа, кіру топтарына, дәліздерге, оқу кабинеттеріне және басқа да үй-жайларға қойылатын талаптар бекітілген. Сондай-ақ кеңістікті ұйымдастырудан бастап баланың мектеп өміріне толыққанды қатысуын қамтамасыз ететін шараларға дейінгі оқыту шарттары регламенттеледі. Қауіпсіздікке және тәуекелдерді төмендететін және білім беру ұйымында жайлы болуды қамтамасыз ететін қолдау ортасын құруға ерекше назар аударылады.
Құжатты қабылдау БҰҰ мүгедектердің құқықтары туралы конвенцияны қоса алғанда, Қазақстанның халықаралық міндеттемелеріне байланысты. Ол мүгедектігі бар адамдардың және жүріп-тұруы шектелген топтардың қажеттіліктерін ескере отырып инфрақұрылым объектілерінің және көрсетілетін қызметтердің қолжетімділігіне қойылатын жалпы талаптарды белгілеген бұрын бекітілген ҚР СТ 3846-2023 толықтырады.
ҚР СТ 4023-2025 мектеп басшылары, жобалаушылар және жергілікті атқарушы органдар үшін практикалық бағдар болады деп күтіліп отыр. Оның ережелері жаңа білім беру объектілерін салу кезінде, сондай-ақ жұмыс істеп тұрған ғимараттардың ағымдағы және күрделі жөндеуі кезінде ескерілетін болады.
— Тең мүмкіндіктер жүйесін құру — бұл жай ғана әлеуметтік міндет емес, прогрессивті қоғамның негізі. Жаңа стандарт мектептерді жай ғимараттардан инклюзивті кеңістіктерге айналдыруға мүмкіндік береді, онда әр бала дене мүмкіндіктеріне қарамастан өз әлеуетін іске асыра алады, — деп атап өтті «ҚазСтандарт» РМК бас директоры Мәлік Сәулебай.
Мемлекеттік кәсіпорын мамандары құжаттың еліміздің барлық жалпы білім беретін ұйымдары үшін ұсынылғанын және мектеп инфрақұрылымын жоспарлау мен жаңғырту кезінде әдістемелік негіз болатынын нақтылайды.